Jump to Navigation

Tumoret më të shpeshta tek fëmijët

1. Tumorret më të shpeshta tek fëmijët
Pas leuçemisë, tumorret (zmadhim më i tepërt i një pjese të indit të organizmit, gunga, xhunga, ënjtje) e sistemit nervor qëndror zënë rradhën e tyre. Ato atakojnë moshat nga foshnjet deri ne adoleshencë (pjekuri). Shënjat klinike janë të larmishme në vartësi të vendosjes së tyre, si në pjesën e trurit qëndror, nën të ëtj.
Pavarsisht nga lokalizimi, rëndësi për ecurinë dhe përballimin e tyre është se ato kanë të njëjtën natyrë qelizore ne përbërje, në mënyrën sesi zhvillohen brënda trurit.
E vecantë është fakti se, lokalizimi dhe mënyra e filtrimit (depërtimit) midis celulave të shëndosha trunore dhe kufirit të cënuar (lënduar) bën dilemë në ndërhyrjen kirurgjikale për heqjen e masës.

2. Shenjat klinike të tumoreve të trurit
Ato janë në vartësi të dy faktorëve kryesorë, të moshës dhe vendosjes së tyre.
Mosha: Fëmijët më të vegjël se 3 vjeç mund të paraqesin shenja të përgjithshme
siç janë: mbindjeshmëria psiqiko – shpirtërore, lëndohen lehtë, ashpërsohen, nevrikosen, përgjumësia, të qara me dënesë pa shkak, mospranim të marrjes së ushqimit etj.
Lokalizimi: Shenjat kushtëzohen në përpjestim me vendndodhjen e tyre.
Simptomat ose grupe simptomash vijnë nga ngacmimet e dretëpërdrejta të tumorit ose tërthortë të indit normal, duke u bërë pengesë (vështirësi) në qarkullimin e lëngut trunor.
Në lokalizimet e tjera vërehen gjithëfarë simptomash si: dridhje, shqetësime, dhimbje koke, paralizë të gjymtyrëve.

3. Si quhen tumoret e trurit
Tumorret më të hasura janë gliomat të cilat dallohen për një shkallë agresiviteti; pasojnë mieloblastomat që sot klasifikohen në kategorinë e PNT (primitive neuroectodermal tumors).

4. Diagnostikimi i tumoreve të trurit
Veç shenjave të përmendura më lart të përgjithshme ose të veçanta të drejtpërdrejta ose të tërthortë, në numër të paktë ose të shumtë, të cilat japin sinjalin për një mënjanim nga norma, lë të dyshosh e të kërkosh më tej shkakun.
Në ndihmë vijnë dhe metodat bashkëkohore siç janë tomografia me ngjyrë, me llogaritje, tomografia magnetike etj .

5. Përballimi i këtij grupi tumorresh
Mënyra më efektive e mjekimit është ajo kirurgjikale, heqja e tij, por jo kurdoherë është e zbatueshme për arsye të lokalizimit siç ndodh në rastet e tumoreve të trungut, të nervit të pamjes etj.
Mjekimi me rreze shfrytëzohet në forma të veçanta te tumoreve duke patur parasysh rrjedhojat në trurin e fëmijëve të vegjël në zhvillim e sipër. Mjekimi me barna (kimio-terapia) kufizohet tek tumoret me prejardhje të keqe (malinje, mieloblastome) ose në tumorret ku përjashtohet ndërhyrja kirurgjikale dhe mjekimi me rreze, për arsye moshe shmanget. p.sh. glioma e rrugëve të nervit të pamjes.

6. Çfarë është limfoma?
Kjo është e treta sipas rradhës ndër tipet e kancerit tek fëmijët. Takohet (veçohet) si sëmundja Hodgkin, por dhe jo tipike e tillë.
Janë tumorre që cënojnë gjëndra limfatike dhe drejtpërdrejt celulat limfatike të organeve të ndryshme siç janë ato të bajameve (grykës), të qafës, sqetullave, rrëzë kofshës, shpretkës, organeve brënda kraharorit, barkut, zorrëve etj.

7. Paraqitja dhe përballimi i Hodgkin
Në më të shumtën e rasteve fëmijët me këtë lëngim paraqiten me zmadhim të gjëndrave të qafës, zverkut, fytit (nga jashtë) të shoqëruara me rritjen e volumit të gjëndrave limfatike brënda kraharorit (trakesë). Lokalizimi tjetër është kur prek gjëndrat në hapsirën e barkut, shpretkës.
Në raste të veçanta vërejmë simptoma jo karakteristike si ngritje të nxehtësisë së trupit, djersitje, luhatje të peshës trupore (rënie), pakësimi i dëshirës për të ngrënë. Në stadet e mëtejshme, të përparuara të lëngimit shenjat bëhen më të shprehura. Kontrollet mjekësore – teknike për diagnostikimin të çojnë në marrjen e kimioterapisë, pasojnë rreze – terapie, me përfundime të suksesshme.

8. Limfoma të tjera
Janë tipet më të shpeshta të limfomës tek moshat fëminore. Ato konsistojnë në rritjen e madhësisë së gjëndrave limfatike ose të celulave limfocitare të organeve të veçanta, që quhen celula pathologjike malinje (agresive). Këto limfoma grupohen e klasifikohen në raport me formën histologjike, lokalizimin, aftësine imunitare dhe qelizat gjenetike.

9. Simptomat e këtij grupi
Në përpjesitm me vendndodhjen e lëngimit fëmija paraqet shenja të veçuara:
1. Lokalizimi i limfomës në hapësirën e kraharorit. Shprehet me vështirësi në frymëmarrje, kollë e thatë, nuk ndihet mirë në qëndrimin pjerrët (gjatë gjumit), zmadhimi i gjëndrave përreth qafës të cilat i japin fytyrës pamje të enjtur. Kjo klinikë përfshihet në kategorinë e limfomave limfoblastike.
2. Lokalizimi i limfomës në hapësirën e barkut. Kjo paraqitet me dhimbje barku, masë e rritur (gungë) në bark, të vjella, të krijon përshtypjen e ngushtimit të kalimit të përmbajtjes ushqimore në sistemin tretës. Vendosja e limfomës në indin limfatik të përreth qafës, gushës, kokës e më thellë me enjtje të dukshme, japin vështirësi në frymëmarrje, ndryshime të zërit etj.
Sëmundja në më të shumtën e rasteve të tyre i përket grupit të limfomave të pandryshueshme, shumica quhen limfoma Burkitt.
3. Një e treta e grupimit të limfomave më pak të dënduara (takuara) janë ato nga qelizat e mëdha, të cilat lokalizohen ne çdo trevë, sikurse ne mushkri, bark, lëkure, kocka etj.

10. Trajtimi i këtij grupi
Pas vendosjes së diagnozës, e cila shpesh bëhet me ekzaminime të posaçme të lëngut të grumbulluar në hapësirat e kraharorit (midis ujrave të mushkrisë dhe pleurës), në hapësirën e barkut (në cipat e zorrës – asciti) dhe më rrallë me biopsi drejtpërdrejt ku dyfishohet, udhëzohet dhe kimioterapia.
Natyra dhe zgjatja e tye varet nga tipi i limfomës. Përfundimet e mjekimit janë shumë shpresëdhënëse.

11. Tumoret e barkut
Tumorret më të hasura të zonës së barkut ndër fëmijët janë të veshkës dhe ato me prejardhje nga celulat e sistemit nervor simpatik.
1. Tumorri i veshkës i quajtur nefroblastoma (Wilms) zakonisht atakon fëmijët nën moshën 5 vjeç të jetës. Midis shenjave që paraqiten është masa (kompakte) e ngjeshur në zonën e barkut në pozicionin e veshkës. Të dhënat e para i jep nëna: dhimbje barku, çrregullime të gjëndjes shpirtërore, rrallë ngritje të nxehtësisë së trupit, gjakrrjedhje nga urina (hematuri). Kur shenjat klinike dhe pamja e paraqitur anojnë drejt nefroblasfomës atëherë kryhen dhe analiza të tjera plotësuese radiologjike. Në vartësi të gjëndjes ekipi specialist përpunon të dhënat dhe vendos llojin e mjekimit. Si fillim, nis me barna mjeksore e vazhdon më tej deri në ndërhyrjen kirurgjikale. Në vartësi të disa faktorëve hiqet tumori cistik ose heqjen e plotë të veshkës bashkë me të.
Pas nefroektomisë (hapja e plotë e veshkës) mjekimi varet nga gjithfarë faktorësh, sikurse është masa e tij, prekja e parenkimës (indit) së saj, tipi histologjik specific dhe prania ose jo e metastazave (rrënjëve) ne mushkri.
Fëmijët me nefroblastoma përgjigjen shumë mirë ndaj mjekimit dhe në shumicën e rasteve plotësisht.
2. Tumoret me prejardhje nga qelizat e sistemit nervor qëndror simpatik të quajtura neuroblastoma, ato me lokalizim mbi qëndrën e mbiveshkës (suprareni) ose me ënjtjen e enëve limfatike të sistemit simpatik që ndodhen në rruazat e shtyllës kurrizore. Në raste të veçanta neuroblastomavendoset dhe në zona të tjera jashtë zonës së barkut, si mushkri, trake etj.
Nga kjo lëngatë sulmohen fëmijët nën moshën 5 vjeç, por më tepër fëmijët mbi këtë moshë. Metastazat (përhapja) jepen haptas në kocka dhe në palcën e kockave. Në të shumtën e rasteve në urinën e të sëmurëve gjënden me shumice substanca (qënie) specifike të quajtura katakolamin siç është VMA e urinës.
Mjekimi kushtëzohet në vartësi të moshës dhe fazat e sëmundjes. Shpesh praktikohet kimioterapia, nuk përjashtohet dhe ndërhyrja kirurgjikale e tumorrit.
Kur pacientët paraqiten me metastaza, diagnoza dhe parashikimi është shumë i rezervuar. Në raste të tilla zgjidhet transplanti i palcës së kockës ose i qelizave periferike të vetë fëmijës. Duhet cilësuar se, fëmijët nën moshën 1 vjeç mjekohen plotësisht.

12. Natyra e sarkomave
Zakonisht janë tumorre embrionale (shume të herëshme) me prejardhje agresive (malinje) të cilat përqëndrohen në molekulat e buta (indet). Nga kjo gjini më të shpeshta janë rabdomiosarkomat (muskujt e barkut), osteosarkomat (kockat) etj.

13. Sarkoma e muskulit të drejtë të barkut
Ky është tumorr i llojit të indeve të butë, që përngjan me celulat embrionale të muskujve. Shenjat me të cilat paraqitet lëngimi janë në vartësi të vendosjes.
Vendosja e tij perfshin prej kokës deri në trake (gyp frymëmarrjeje që lidh laringun me fillimin e mushkrisë), janë më të shpeshtët e këtij lloji. Ato japin zmadhimin (maisje) të pjesëshme të organit, për rrjedhojë ngushtohet sipërfaqja e brëndshme e mureve, zgavrave, cepave, hapësirave jetike etj. Simptomat manifestohen nga vendosja; p.sh. në hundë me mbufatjen e mukozave me rrjedhje lëngu, vështirësi në frymëmarrje etj.
Me lokalizim në sistemin urogjenital e të organeve të tjera të zonës së barkut simptomat lidhen me trysninë që krijon masa, në raport me anatominë përreth.
Simptomat e mundshme janë dhembje, çrregullime të urinimit, vështirësi në jashtëqitje (kapsllëk) etj.
Në tumorret brenda mureve të kraharorit ose të gjymtyrëve që takohen më rrallë manifestohen me zmadhim të pjesshëm të organit me ose pa dhembje lokale etj.

14. Trajtimi i rabdomiosarkomës
Kundërvënia ndaj këtij tumorri nxjerr si detyrë bashkëpunimin e klinikës onkologjike, duke mos lënë mënjëanë mjekimin me rreze. Përfundimet varen nga lokalizimi i tij, koha e paraqitjes për ndihme, reagimi ndaj kimioterapisë dhe mundësia ose jo e heqjes plotësisht e tumorrit me ndërhyrje kirurgjikale.

15. Sarkoma e kockave
Dy jane tipet më të hasura të këtij lloji, osteosarkoma dhe sarkoma Ewing. Ato zakonisht prekin kockat e mëdha të trupit si gjymtyrët, bacinin (legenin).
Simptologjia paraqitet me dhembje të kufizuara të kockës, zmadhim të një pjese të kockës si gungë, në sarkomen Ewing kemi ngritje të nxehtësisë së trupit, zbehtësi (anemi) dhe shenja të tjera të përgjithshme.
Diagnoza mundësohet me analiza e kontrolle speciale radiologjike, veçse vërtetimi përfundimtar arrihet me biopsinë të marrë në vendin e dyshimtë.
Ne kohët e sotme trajtimi modern i tumorreve të kockave, përfshin dhe kimioterapinë, e cila merret si fazë përgatitore parakirurgjikale. Në të kaluarën heqja e tumorrit bëhej e cunguar kurse sot në më të shumtën e rasteve zbatohet heqja tërësore e masës së tumorrit me kockën e dëmtuar. Kjo ndihmon permbushjen e boshllëkut dalëngadalë. Ndonjeherë bëhet dhe zëvendësimi me lëndë speciale që kanë vetinë t’i përshtaten zgjatjes së kockës së fëmijës ne rritje. Pas operacionit vazhdohet trajtimi me kimioterapi dhe raste të veçanta rreze terapike.

16. Ekzistojnë tumore hepatike (melçie) tek femijet:
Tek femijet vihet re rallë lokalizimi i tumoreve në hepar (melçie) Tumoret mund të jenë beninje ose malinje dhe nga malinjet më i shpeshtë është hepato blastoma dhe pason tumori i qelizave të heparit qe vihet re më shpesh tek të rriturit. Simtomat e femijes me tumor në melçi janë fryrje e barkut dhe dhimbje ne anën e djathtë Hepatoblastoma është tumor që vihet re tek femijë të vegjel, gjendja e përgjithshme e të cileve mund të ndikohet nga tumori dhe të paraqesinzjarrmi, anoreksi,humbje peshe,verdhezë. Analizat ECHO, SCANER tregojnë tumor në lobin e majtë, të djathtë ose në të dy lobet e heparit.
Në këto raste prezenca e niveleve të larta në gjak të një lende që quhet alfa fetoproteine vërteton diagnozen. Kjo lendë është një proteinë që prodhohet nga qelizat e heparit embrional dhe prej qelizave të qeskës lecitike në emrion (embrioni = fetus) dhe prodhimi i saj pushon pas lindjes, kështu që nivelet e prodhimit gradualisht yvogëlohen. Nivele të shtuara alfafetoproteine gjenden në tumoret e heparit dhe në tumore nga peliyat fillestare (arkegone) gjenetike. Prezenca e niveleve të larta të kësaj subastance lejon perballimin e tumorit pa paraprirë biopsi veç rasteve të caktuara p. sh. tek foshna nën 6 muajsh. Semundja përballohet me dhenien e terapisë paraoperuese dhe pason heqja e tumorit me operacion. Tumore që i përgjigjen kimioterapisë paraqesin ulje graduale të nivelet të alfa-fetoproteinës që përbën tregues bindes te vezhgimit të tumorit, kështu qe me rishfaqen niveli i saj shtohet serish. Tumori i qelizave te heparit ështe tumori me agresiv që vihet re tek femijë më të rritur, siç është mosha e femijës. Numri i organeve që janë prekur, lloji i organeve dhe mosfunksionimi i tyre (p. sh.anemi,numri i ulet i leukoçiteve, funksionim i trinditur i heparit).

17. Sëmundja paraqet ulje-ngritje veçanërisht në lokalizimet
limfadenite dhe osteite që nuk ndikojnë negativisht në prognozën dhe u përgjigjen Cilat janë tumoret prej qelizave gjenetike fillestare (arkegone).
Tumoret prej qelizave gjenetike fillestare (0 GJ F) janë tumorë të rrallë të moshës feminore që vijnë nga qeliza të emrionit fiziologjik dhe quhen qeliza gjenetike. Këto qeliza ¨emigrojnë ¨ në embrion dhe krijojn testikulat ose vezoret ose në vijen e mesme të trupit, Tumoret qe krijohen lokalizohen tek testikullat ose tek veyoret dhe në vijen e mesme. Në vijen e mesme tumoret lokalizohen në zonën e pasme të barkut siç është zona sacrococcykeus, yona midis dy mushkrive në toraks (mezotoraksi) dhe zona e trurit qe quhet epifizë. Simptomat varen nga lokalizmi i tumorit. Tumore në testikula çfaqen në fryrje pa dhimbje, tumore në vazoret me dhimbje barku dhe fryrje, tumore në mezotraks me kollë dhe me veshtirësi në frymëmmarjje (ose përbëjnë gjetje të rastit në radiografi toraksi) tumore në zonën sacrococcygeus me masë të dukshme dhe të kapshme (disa herë konstatohet gjatë periudhës së barrës në ECHO), tumore në epifizë me simptoma nga sistemi nervor. Alfa – fetoproteina është një tregues i bindshem si në tumoret e heparit.Një supstancë tjetër gjendet në gjakun e femijeve me tumor prej qelizave gjenetike fillestare ose beta gonatotropinë koriake që e ka origjinë nga placenti. Terapia varet nga lokalizimi i tumorit, nga mosha e femijes, nga prezenca ose jo e dy substancave që u cituan më sipër, nga tipi histologjik i tumorit, nga prezenca ose jo e metastazave dhe nga mundesia e heqjes me operacion të tumorit.
Kimioterapia dhe heqja me operacion është terapi zgjedhëse. Në katekorinë e këtyre tumoreve është edhe grupi i tumoreve beninje që përballohen me ndërhyrje kirurgjikale.

18. Çfarë tumor është retinoblastoma:
Retinoblastoma është tumor malinj në syrin që zhvillohet në retinën e syrit dhe vihet re ekskluzivisht tek femijet. Ky tumor është e mundur të konstatohet në më shumë se një anëtar të së njëjtës familje dhe kështu ne zhvillimin e tij luan rol edhe trashegimia. Tipi trashgimtar i tumorit zakonisht prek të dy sytë dhe sëmundia çfaqet më herët. Femija me retinoblastomë mund të paraqesi leukokori (dmth bebez të bardhë që quhet edhe refleks i maces në erresirë), strabizem ose sy të kuq. Sytë e femijës duhet të kontrollohen nën anestezi të plotë dhe të vlerësohet madhësia e tumorit tek syri i prekur dhe pamja e syrit tjetër. Avancimi jashtë kokërdhokut të syrit konstatohet mekontroll të lendës së trurit të vogël dhe të palcës së eshtrave. Përmasa e tumorit përcakton kurimin që do të zgjidhet. Tipe të tjera kurimi janë kimioterapia dhe lokalisht terapia me reze, krioterapia(terapia me ftohje), përdorimi i leizerit etj.

19. Çfarë lloj sëmundje është histiocitoza Langerhans:
Histiocitoza Langerhans që në të kaluarën kishte emërtimin histiocitoza X, është semundje që karakterizohet prej mbledhjes së qelizave, që quhet dendritike, në inde apo organe të ndryshme dhe me sa duket është procedurë reaksioni sesa tumor malinj. Kjo sëmundje është e mundur që të prekë çdo organ në një apo shumë vende. Më shpesh semundja lokalizohet në lekurë, në eshtra, në gjendrat e mukozës, në melçi, në shpretkë, në gjendrat limfatike dhe më pak në në mushkëri, në palcën kurrizore dhe në tru. Kur sëmundja lokalizohet në eshtrat, femijet ankohen për dhimbje ose kanë fryrje në zonën. Në rastin e pjesëmmarrjes së eshtrave të karkës mund të ketë dalje lengu nga veshet dhe zmadhim i zgavres së syrit. Kur preket lekura, pamja që paraqet ngjan me puçrat e lekurës së pubërtetit dhe faqet dermatit me ulçer, veçanërisht në zonat që lagen siç është sqetulla dhe zona bubonore (zona e pelenave). Gjithashtu mund të vihet re fryrje e gjendrave limfatike që janë pa dhimbje. Simptoma të përgjithshme mund të ekzistojnë dhe janë zjarmia, dobësia, humbja e peshës etj. Një shfaqje e veçantë e semundjes është çfaqja e të ashtuquajturit diabet të pakrijuar. Simptomat e të cilit janë etja, marrja e shtuar e ujit, urinim i shpeshtë dhe i shtuar dhe kurimi konsiston në marrjen për terë jetën të hormonës diuritike qe mungon. Kurimi i histiocitozës Langerhans është kryesisht kimioterapia Prognoza varet nga larmi faktorësh në perpjekje të re kurative. Në të kundërtën, foshnja dhe femijë të vegjel që paraqesin

20. Konkluzioni i kancerit tek moshat fëminore
Theksohet se veçoritë, format e shumëllojshme, dukuritë simptomatike jane faktorë të cilat, nëse diagnostikohen në kohë, ndihmojnë në zbulimin e sëmundjes dhe në shumicën e fëmijëve perballohet me sukses.
Detyrat teknike perballen nga ekipi me individë të kualifikuar, në raporte me mjekë pediatër onkologë, të cilët koordinojnë njohuritë dhe përpjekjet e tyre në kërkimin e një zgjedhjeje terapike të sukseshme. Në hallkën mjeksore përfshihen këshillat mjeksore si dhe psikoveprimtarë, të cilët japin ndihmën jo vetëm tek të sëmurët, por dhe tek pjestarët e familjes së të sëmurit, si gjatë terapisë por edhe pas ndërprerjes së saj. Vetëm me një bashkëpunim të ngushtë mjek – familje realizohet qëllimi i suksesshëm, që i shërben fëmijës, shërimit të tij.
Në trajtimin bashkëkohor 2 nga 3 fëmijë me kancer mjekohen. Gjithashtu sot 1 në 900 individë të rinj vuan nga kjo sëmundje dhe është i shërueshëm.



Main menu 2